Black Friday zgodnie z prawem: jak nie dostać kary od UOKiK (Omnibus w praktyce)

Kontekst prawny promocji wyprzedażowych

Promocje typu Black Friday są w praktyce szczególnie wrażliwym momentem dla sprzedawców – przyciągają dużą liczbę konsumentów, co oznacza większe ryzyko działań kontrolnych ze strony UOKiK. Na przykład: w okresie wyprzedaży UOKiK obserwuje wyraźny wzrost liczby skarg – m.in. dotyczących zamówionych towarów, niższych niż deklarowane rabatów lub sztucznego zawyżania ceny przed promocją.  

W związku z tym obowiązuje konieczność dostosowania działań promocyjnych do przepisów prawa ochrony konsumentów i konkurencji (m.in. ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów, ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, implementacja dyrektywy „Omnibus”). 

Z punktu widzenia kancelarii prawnej działającej na rzecz przedsiębiorcy-sprzedawcy kluczowe staje się przygotowanie kampanii marketingowej zgodnie z zasadami transparentności ofert, rzetelności informacji, a także właściwej konstrukcji promocji i rabatów. 

Kluczowe obowiązki przedsiębiorcy przy promocji typu Black Friday.    

a) Podanie najniższej ceny z 30 dni

Zgodnie z wymaganiami implementowanymi w ramach dyrektywy „Omnibus” i wytycznych UOKiK, przy promocji, w której wskazuje się obniżkę ceny (np. „– 30 %” etc.), przedsiębiorca musi obok ceny promocyjnej podać najniższą cenę danego towaru (lub usługi) z ostatnich 30 dni kalendarzowych przed rozpoczęciem obniżki.  

Kilka szczegółów: 

• Okres odniesienia to 30 kolejnych dni kalendarzowych bez przerw, przed dniem, w którym po raz pierwszy towar został sprzedany po cenie obniżonej. 

• To, czy w tym czasie towar był dostępny lub sprzedany, nie ma znaczenia – liczy się, że mogła być potencjalna cena wyjściowa.  

• Cena odniesienia powinna być rzetelnie wyliczona, a nie stanowić fikcji („podniesiona cena wyjściowa” + promocja = duży rabat) – ponieważ takie działania mogą zostać uznane za nieuczciwą praktykę rynkową.  

• Informacja o tej cenie musi być przedstawiona w taki sposób, by nie wprowadzać w błąd: czytelna, w tym samym rozmiarze czcionki, być jasno i jednoznacznie przyporządkowana do ceny promocyjnej, jeśli to możliwe.  

b) Unikanie nieuczciwych praktyk rynkowych

Przy działaniach promocyjnych należy unikać sytuacji, które mogą zostać zakwalifikowane jako nieuczciwa praktyka rynkowa lub wprowadzanie w błąd konsumentów (zgodnie z ustawą o nieuczciwych praktykach rynkowych). Przykłady, które już pojawiały się w orzecznictwie i w kontrolach: 

• sztuczne zawyżanie ceny przed promocją, by rabat wyglądał na wyższy niż faktycznie jest;  

• nierzetelne informowanie o liczbie sztuk („ostatnie egzemplarze”), dostępności towaru, czasie dostawy czy warunkach promocji;  

• stosowanie tzw. „dark patterns” – np. automatyczne dodawanie produktów do koszyka lub wprowadzanie klienta w taki interfejs, że nieświadomie przyjmuje on ofertę.  

Podsumowując – przedsiębiorca powinien zaplanować promocję tak, by informacje przekazywane klientowi były prawdziwe, jasne, a warunki oferty zrozumiałe, a także by nie wykorzystywać przewagi nad konsumentem w postaci niejasnych interfejsów. 

c) Prawa konsumentów – rękojmia, zwrot, reklamacja

Podczas promocji Black Friday obowiązują te same prawa konsumentów co w zwykłych warunkach rynkowych. W szczególności: 

• Konsument ma prawo do złożenia reklamacji z tytułu niezgodności towaru z umową  – także w przypadku zakupu po cenie promocyjnej. Przedsiębiorca nie może odmówić przyjęcia reklamacji tylko z powodu, że towar został zakupiony w promocji.  

• Jeśli wada była znana i wskazana przy zakupie (np. towar przeceniony z uwagi na znaną wadę), sprzedawca może ograniczyć roszczenia klienta w tym zakresie — ale dotyczy to tylko tej wskazanej wady, nie innych. Dodatkowo sprzedawca ma obowiązek wyraźnie poinformować o wadzie. 

• W przypadku zakupów w sklepie internetowym, konsument ma prawo do odstąpienia od umowy w terminie 14 dni (prawo „namysłu”). Obniżka ceny w promocji Black Friday nie wyklucza tego prawa.  

• W sklepie stacjonarnym zwrot nie jest obligatoryjny – to zależy od regulaminu danego sklepu – ale ten wymóg nie może być uzależniony od faktu, że nabyto towar w promocji.  

 

Ryzyka i konsekwencje dla przedsiębiorcy

Przeprowadzenie promocji w sposób niezgodny z obowiązującymi przepisami może prowadzić do kontroli i sankcji ze strony UOKiK lub innych organów (np. inspekcji handlowej). Przykładowe ryzyka i konsekwencje: 

• UOKiK może wszcząć postępowanie wobec przedsiębiorcy za stosowanie nieuczciwej praktyki rynkowej (np. wprowadzanie w błąd lub manipulacja cenami).  

• Kary finansowe: w przypadku naruszenia zbiorowych interesów konsumentów kara może sięgnąć nawet 10 % obrotu przedsiębiorcy z poprzedniego roku.  

• Również inspekcja handlowa może nałożyć kary za naruszenia związane z cenami czy oznakowaniem – na przykład za nieprawidłowe wskazanie najniższej ceny lub za brak cen jednostkowych.  

• Oprócz kary finansowej przedsiębiorca ryzykuje również uszczerbek wizerunkowy – zwłaszcza w erze mediów społecznościowych i świadomości konsumentów.  

Podsumowanie

Promocje typu Black Friday to doskonała okazja sprzedażowa — ale także okres podwyższonego ryzyka prawnego. Przedsiębiorcy, którzy przygotują kampanię z uwzględnieniem obowiązków prawnych (szczególnie dotyczących informowania o obniżce cen i praw konsumenta), mogą uniknąć wielu problemów — w tym postępowań przed UOKiK i wysokich kar. 

Pobierz naszą darmową checklistę - "8 rzeczy które musisz zrobić przed promocją Black Friday."

Zostaw swój adres e-mail i wyraź zgodę na nasz newsletter, a checklistę otrzymasz bezpłatnie na swoją skrzynkę pocztową:

[contact-form-7 id="be539af" title="Checklista na Black Friday"]