Najem senioralny – co to jest, kto może skorzystać i kiedy projekt wejdzie w życie? 

Coraz więcej starszych osób mieszka samotnie lub w lokalach, które są zbyt duże, drogie albo trudne w codziennym funkcjonowaniu. W odpowiedzi na ten problem rząd zapowiedział nowy model wsparcia mieszkaniowego – tzw. najem senioralny.  

Chodzi o to, by osoby starsze mogły wynajmować od gmin mieszkania przystosowane do ich potrzeb – bez konieczności ich kupowania, remontowania czy szukania lokalu na rynku prywatnym. 

Choć program nie został jeszcze uruchomiony, projekt ustawy ma trafić do rządu w 2025 r. warto wiedzieć, na czym ma polegać, kto będzie się kwalifikował i czego możemy spodziewać się w praktyce. 

Na czym polega najem senioralny?

Najem senioralny ma być formą wynajmu mieszkania od gminy lub instytucji publicznej, bez możliwości wykupu i bez dużych kosztów początkowych. W przeciwieństwie do obecnych modeli (np. mieszkań TBS), senior nie będzie musiał wnosić wkładu własnego. Wynajmowane lokale mają być mniejsze, łatwe w utrzymaniu i dostosowane do codziennych potrzeb osób starszych – parter, brak progów, winda, przyciski alarmowe, lokalizacja w pobliżu usług. 

Czynsz ma być niższy niż na rynku prywatnym. Warunki najmu – w tym wysokość opłat – będą ustalane przez samorządy lokalne. 

Kto będzie mógł skorzystać?

Ministerstwo Rozwoju i Technologii potwierdziło, że nie zostanie wprowadzone ogólnopolskie kryterium dochodowe. Oznacza to, że nie będzie sztywnego limitu dochodów ustalonego centralnie – gminy same określą zasady przyznawania lokali i ewentualne progi lub kryteria pierwszeństwa. 

To duża różnica w porównaniu z mieszkaniami socjalnymi. Oznacza, że z programu będą mogły skorzystać również osoby z umiarkowaną emeryturą, które nie mieszczą się w obecnych schematach pomocy. 

Dodatkowo: 

• Program nie będzie ograniczony wyłącznie do osób samotnych. Przewidziana jest możliwość najmu także dla par seniorów oraz osób starszych mieszkających np. z niepełnosprawnym członkiem rodziny. 

• Pierwszeństwo mogą mieć osoby, które mieszkają w lokalach nieprzystosowanych – np. wysokie piętra bez windy, brak ogrzewania, trudności w poruszaniu się. 

TBS a najem senioralny

TBS (Towarzystwo Budownictwa Społecznego) to instytucje budujące mieszkania na wynajem dla osób, które nie mają zdolności kredytowej, ale stać je na czynsz wyższy niż socjalny. W TBS-ach najemca musi pokryć część kosztów budowy – tzw. partycypację – i nie ma prawa własności. W modelu senioralnym takiej opłaty nie będzie – najem ma być dostępny bez kapitału na start. 

Kiedy program może wejść w życie?

Prace legislacyjne nad ustawą są w toku.  

Według planu, projekt ma zostać przyjęty przez Radę Ministrów w II kwartale 2025 roku. 

Następnym krokiem będzie przekazanie ustawy do podpisu Prezydenta RP. 

Od decyzji Prezydenta RP zależy czy nowe prawo zostanie wdrożone, czy też powróci do dalszych prac w parlamencie. 

Co zyskuje senior? 

• Mieszkanie dostosowane do wieku i stanu zdrowia, bez konieczności remontów czy przeprowadzki na własną rękę. 

• Bezpieczne otoczenie, niskie koszty, stabilna umowa z gminą. 

• Możliwość poprawy jakości życia – bez schodów, bez barier, z dostępem do podstawowych usług. 

• Dla niektórych: realna szansa na opuszczenie starego, drogiego lub niefunkcjonalnego lokum. 

Podsumowanie

Najem senioralny to projekt, który może wypełnić lukę między mieszkaniami socjalnymi a rynkiem komercyjnym. Ma szansę objąć osoby starsze, które dziś „wpadają między szczeliny systemu” – nie kwalifikują się do pomocy, ale też nie mogą samodzielnie rozwiązać swoich problemów mieszkaniowych. Ostateczne zasady mają być ustalane lokalnie – dlatego to, jak program zadziała, będzie zależało od podejścia samorządów. 

Potrzebujesz pomocy przy wynajmie mieszkania?

Skontaktuj się z Kancelaria Ciesielski i Partnerzy w Toruniu – doradzamy w sprawach mieszkaniowych wynajmującym jak i najemcom. W ofercie mamy wypracowane wzory umów które pozwolą ci szybko, sprawnie i bezpiecznie wynająć mieszkanie!

Marcin Ciesielski