Prawnik dla kierowców: Uprawnienia kierowcy krajowego – prawo do diety

Jeszcze do niedawna występował spór, kiedy w przypadku kierowcy zawodowego możemy mówić o podróży służbowej. Pracodawcy bronili się na różne sposoby, wprowadzając kierowcom w umowach bardzo obszernie opisane miejsce świadczenia pracy (np. kilka województw). Twierdzili na tej podstawie, że skoro kierowca nie opuszcza miejsca świadczenia pracy, to nie mamy do czynienia z podróżą służbową.

Wątpliwości te ucięła zmiana przepisów ustawy o czasie pracy kierowców. Obecnie nie budzi już kontrowersji, że podróżą służbową jest każde zadanie służbowe polegające na wykonywaniu, na polecenie pracodawcy przewozu drogowego poza siedzibę pracodawcy (lub jego oddział).

Zgodnie z przepisami, z tytułu podróży służbowej pracownikowi przysługuje m.in. prawo do diety. Dieta w czasie podróży krajowej jest przeznaczona na pokrycie zwiększonych kosztów wyżywienia i wynosi 30 zł za dobę podróży. Podstawowe reguły jej wypłaty są następujące:

Jeżeli podróż trwa nie dłużej niż dobę i wynosi:

a) mniej niż 8 godzin – dieta nie przysługuje,

b) od 8 do 12 godzin – przysługuje 50% diety,

c) ponad 12 godzin – przysługuje dieta w pełnej wysokości;

 

Warto wspomnieć o kilku wyłączeniach. Dieta nie przysługuje:

 

1) za czas delegowania do miejscowości pobytu stałego lub czasowego pracownika;

2) jeżeli pracownikowi zapewniono bezpłatne całodzienne wyżywienie.

 

Kwotę diety zmniejsza się o koszt zapewnionego bezpłatnego wyżywienia, przyjmując, że każdy posiłek stanowi odpowiednio:

1)  śniadanie – 25% diety;

2)  obiad – 50% diety;

3) kolacja – 25% diety.

 

Kiedy pracodawca powinien wypłacić dietę?

Istnieje w tym względzie kilka problemów praktycznych. Przepisy nie są w tym względzie do końca precyzyjne. Rozporządzenie stanowi jedynie, że: „Pracownik dokonuje rozliczenia kosztów podróży krajowej lub podróży zagranicznej nie później niż w terminie 14 dni od dnia zakończenia tej podróży.”

Ten zapis może wprowadzać w błąd. W istocie bowiem to nie pracownik, lecz pracodawca rozlicza podróż. Pracownik ma jedynie ten proces umożliwić dostarczając pracodawcy niezbędnych informacji czy dokumentów na temat podróży.

Pracodawca powinien dokonać zapłaty niezwłocznie. Bezzwłocznie nie znaczy jednak natychmiast. Powszechną i często akceptowaną praktyką jest wypłacanie diet wraz z kolejnym wynagrodzeniem zasadniczym.

Czy pracodawca, poza opisanymi wyjątkami może wypłacać niższą dietę?

Odpowiedź to stanowcze „nie”.

Zgodnie z kodeksem pracy (art. 775 § 3-4) pracodawcy mogą ustalać we własnym zakresie warunki wypłacania pracownikom należności z tytułu podróży służbowej, w tym także diet. Mogą to robić np. w drodze postanowień układu zbiorowego pracy, regulaminu wynagradzania lub choćby w umowie o pracę. Zasady wypłacania diet nie mogą być jednak dla pracownika mniej korzystne, aniżeli warunki obowiązujące w tzw. budżetówce. Jeżeli pracodawca nie określił nigdzie, na jakich zasadach będą wypłacane diety, w jakiej wysokości stosować będziemy wprost przepisy ustanowione dla sfery budżetowej (czyli przepisy Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej z dnia 29 stycznia 2013 r.).

Reasumując, pracodawca nie może ustalić niższej stawki niż 30 zł.

 

Wakacyjny poradnik prawny. Część II – podróże lotnicze (opóźniony i odwołany lot)

Jak wynika z coroczego opracowania przygotowanego przez FlightStats do najmniej punktualnych linii lotniczych na świecie należą:

  1. El Al – 56 %*
  2. Icelandair – 41,05 %*
  3. Air India – 38,71 %*
  4. Philippine Airlines – 38,33 %*
  5. Asiana Airlines – 37.46 %*

* ujęte procentowo prawdopodobieństwo wystąpienia opóźnień wg danych za 2016 r.

Staranny, odpowiedni wybór linii lotniczych nie daje nam gwarancji, że unikniemy przykrych przygód w podróży. Dziś przedstawiam kilka słów na temat tego, jak wygląda nasza sytuacja prawna w przypadku opóźnienia wylotu, a jak w sytuacji jego odwołania.

Zgodnie z prawem odwołanie lotu oznacza nie odbycie się lotu uprzednio zaplanowanego, na który zarezerwowane było co najmniej jedno miejsce.

Gdy nasz lot zostanie odwołany przysługują nam:

  1. prawo do zwrotu poniesionych kosztów lub możliwość zmiany planu podróży
  2. prawo do opieki
  3. prawo do odszkodowania

 

Uprawnienia te, są analogiczne, jak w przypadku odmowy przyjęcia na pokład (szerzej na ten temat w poprzednim wpisie). Przypomnijmy:

 

  1. Prawo do zwrotu poniesionych kosztów lub możliwość zmiany planu podróży

 

W ramach tego uprawnienia, stosownie do okoliczności, mamy do wyboru kilka opcji. Po pierwsze możemy żądać zwrotu należności w wymiarze pełnego kosztu biletu po cenie za jaką został kupiony lub jego części. W praktyce, bardziej niż na zwrocie należności za zakupiony bilet może nam zależeć na zmianie planu podróży, tak by dotrzeć na porównywalnych warunkach do miejsca docelowego. Taką opcję również zapewnia nam prawo. W końcu zaś, możemy oczekiwać zmiany planu podróży w późniejszym dogodnym dla nas terminie.

 

  1. Prawo do opieki

 

Pasażerom służy prawo do opieki. Oznacza to, że przewoźnik ma obowiązek zapewnienia posiłków i napoi w adekwatnej ilości do czasu oczekiwania. Podróżni, mają także prawo do dwóch bezpłatnych rozmów telefonicznych, dwóch dalekopisów i dwóch przesyłek faksem lub mailem. Natomiast, w przypadku gdy zachodzi konieczność oczekiwania na start nowego lotu co najmniej jeden dzień (licząc od planowego startu lotu, który został odwołany), wówczas przewoźnik obsługujący lot ma obowiązek zapewnić dodatkowo pasażerowi zakwaterowanie w hotelu oraz zadbać o transport między hotelem a portem lotniczym.

Jeżeli nie zaoferowano wymaganej opieki, pasażerowie, którzy musieli opłacać posiłki i napoje, zakwaterowanie w hotelu oraz transport pomiędzy portem lotniczym a miejscem zakwaterowania lub usługi telekomunikacyjne, niezależnie od innych uprawnień mają prawo żądać od przewoźnika zwrot poniesionych kosztów. Koszty te, zgodnie z orzecznictwem unijnym powinny być „niezbędne, odpowiednie i rozsądne”.

Należy pamiętać, że to na nas jako na pasażerach spoczywać będzie ciężar wykazania ile i na co wydaliśmy w związku z brakiem opieki ze strony przewoźnika. Pomocne w tym zakresie będą wszelkie dostępne środki dowodowe takie jak np. rachunki, paragony, faktury, wyciągi, zdjęcia, inne dokumenty oraz zeznania świadków.

  1. Prawo do odszkodowania

 

Pasażerowie na mocy art. 7 rozporządzenia unijnego mają prawo do odszkodowania.

  • 250 Euro dla wszystkich lotów o długości do 1 500 km
  • 400 Euro dla lotów wewnątrzwspólnotowych dłuższych niż 1 500 km i wszystkich innych lotów o długości od 1 500 do 3 000 km
  • 600 Euro dla lotów innych niż te określone dla kwot 250 i 400 Euro

Przy określaniu długości trasy brany jest pod uwagę ostatni cel lotu.

Należy podkreślić, że wysokość odszkodowania nie jest uzależniona od wartości nabytego biletu. Prawa wszystkich pasażerów w tym zakresie są chronione w sposób równy.

 

 

Inaczej wygląda sytuacja prawna pasażera w przypadku opóźnienia lotu.

 

Rozporządzenie unijne WE nr 261/2004 zastąpiło poprzednio obowiązującą regulację. Dawniej prawo Unii Europejskiej nie chroniło należycie pasażerów w przypadku, gdy lot został opóźniony. Statystyki sporządzane przez Urząd Lotnictwa Cywilnego stanowią wyraźnie, że opóźnione loty są najczęstszym przedmiotem skarg pasażerów.

Zestaw uprawnień zależny jest od długości lotu oraz wielkości opóźnienia.

 

  • dwie lub więcej godzin w przypadku lotów do 1 500 km
  • o trzy lub więcej godzin w przypadku wszystkich wewnątrzwspólnotowych lotów dłuższych niż 1 500 km i wszystkich innych lotów o długości wynoszącej pomiędzy 1 500 km a 3 500 km
  • o cztery lub więcej godzin w przypadku innych lotów niż te wskazane powyżej

 

W razie opóźnienia lotu pasażerom przysługuje na mocy unijnej regulacji:

  1. prawo do opieki – na przewoźniku ciąży obowiązek zapewnienia pasażerom posiłków i napoi w ilości odpowiedniej do czasu oczekiwania oraz dwie bezpłatne rozmowy telefoniczne, dwa dalekopisy  i dwie przesyłki faksowe lub mailowe. Jeżeli jednak zachodzi konieczność oczekiwania na czas odlotu co najmniej jeden dzień (licząc od dnia lotu poprzednio zapowiedzianego), przewoźnik obsługujący lot ma obowiązek zapewnić pasażerowi zakwaterowanie w hotelu oraz zadbać o transport między hotelem a portem lotniczym.

 

  1. prawo do zwrotu należności – gdy opóźnienie przekracza pięć godzin pasażerowi służy zwrot równowartości biletu lub za część podróży odbytej lub za część podróży nie odbytej na zasadach identycznych jak przy odwołaniu lotu. Zwrot powinien nastąpić w ciągu 7 dni w gotówce, przelewem elektronicznym, czekami bankowymi bądź za pisemną zgodą pasażera w formie bonów podróżnych lub w postaci innych usług.

 

  1. prawo do odszkodowania – zgodnie z orzeczeniem Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (połączone sprawy C-402/07 i C-432/07): pasażerów opóźnionych lotów można traktować jak pasażerów odwołanych lotów. Mogą oni powoływać się na prawo do odszkodowania przewidziane w art. 7 tego rozporządzenia, jeżeli z powodu tych lotów poniosą stratę czasu wynoszącą co najmniej trzy godziny, czyli jeżeli przybędą do ich miejsca docelowego co najmniej trzy godziny po pierwotnie przewidzianej przez przewoźnika lotniczego godzinie przylotu.

 

Wysokość odszkodowania jest analogiczna, jak w przypadku odwołania lotu.

 

Autorem artykułu jest p. Karolina Ziółkowska

Wakacyjny poradnik prawny. Część I – podróże lotnicze

Lista potencjalnych problemów prawnych w czasie wakacji jest długa. Odwołanie lotu, opóźnienie podróży, odmowa przyjęcia na pokład. To tylko przykłady sytuacji, które mogą kosztować nas wiele nerwów. Jak sobie radzić? Z jakich uprawnień możemy skorzystać? Rozpoczynamy wakacyjny poradnik prawny.


Na przestrzeni ostatnich 10 lat ruch pasażerski w naszym kraju wzrósł ponad trzykrotnie. Przystępne ceny biletów, bogata oferta linii lotniczych sprawiły, że coraz chętniej i coraz częściej latamy. Niestety, zdarza się, że z różnych przyczyn loty bywają opóźnione lub nawet odwołane. Występują nawet sytuacje, w których pasażer, posiadający ważny bilet, nie zostaje wpuszczony na pokład.
Zacznijmy od podstaw. Odszkodowanie regulowane jest przepisami kodeksu cywilnego. Jest świadczeniem, które należy się poszkodowanemu z tytułu wyrządzonej szkody od osoby, która tę szkodę wyrządziła. Podstawową funkcją odszkodowania jest funkcja kompensacyjna, co oznacza, że powinno ono wyrównać uszczerbek, który powstał u poszkodowanego wskutek danego zdarzenia. Wysokość odszkodowania powinna, co do zasady, ściśle odpowiadać rozmiarom wyrządzonej szkody – musi być ono adekwatne, nie powinno prowadzić do nadmiernego wzbogacenia osoby poszkodowanej.

Można więc powiedzieć, że aby skutecznie dochodzić odszkodowania, zwykle trzeba wykazać kto za daną szkodę odpowiada oraz, jaki jest dokładnie rozmiar uszczerbku. W praktyce, ustalenie podmiotu zobowiązanego oraz wyliczenie szkody mogą okazać się trudne, czasochłonne, a nierzadko po prostu niemożliwe (tym bardziej, że z perspektywy pasażera bardzo ciężko jest ocenić np. co stało się, że nasz lot został opóźniony lub odwołany).

 

Z tych przyczyn, w 2005 r na terenie Unii Europejskiej wprowadzono specjalne rozporządzenie (nr 261/2004), którego celem było uporządkowanie reguł, usprawnienie procedur, a w konsekwencji zwiększenie ochrony prawnej pasażerów linii lotniczych.

Pamiętajmy o ważnym szczególe. Opisane poniżej zasady mogą być stosowane:

– przez pasażerów odlatujących z państwa członkowskiego oraz

– przez pasażerów lecących z państwa trzeciego (spoza UE), kierujących się na teren UE – pod warunkiem, że korzystamy z usług przewoźnika unijnego.

 

Odmowa przyjęcia na pokład

Rozporządzenie unijne nr 261/2004 określa szereg uprawnień oraz procedurę pomocy dla pasażera, któremu odmówiono przyjęcia na pokład. Co jedna ważne, nie każda sytuacja, w której posiadający ważny bilet pasażer nie wchodzi na pokład będzie objęta tymi regułami.

Może się bowiem zdarzyć, że powody, dla których przewoźnik nie wpuścił pasażera na pokład okażą się ważne i usprawiedliwione. Można wyobrazić sobie sytuację, w której pasażer nie zostaje wpuszczony:

– z przyczyn zdrowotnych

– z uwagi na bezpieczeństwo publiczne

– ze względu na niedopełnienie innych formalności (np. brak szczepień dla psa, który miał lecieć)

Takie sytuacje, nie są odmową przyjęcia na pokład w rozumieniu rozporządzenia.

Rozporządzenie unijne i zawarte w nim uprawnienia będziemy mogli stosować nade wszystko do tych sytuacji, w których pasażer nie wchodzi na pokład z przyczyn dotyczących przewoźnika. Najczęściej będą to:

– tzw. overbooking – czyli zjawisko sprzedaży większej liczby biletów, aniżeli wolnych miejsc. Dochodzi do niego przede wszystkim dlatego, że bilety lotnicze są współcześnie sprzedawane na wielu różnych kanałach, w licznych portalach;

– inne przyczyny organizacyjne (np. reorganizacja lotów wyczarterowanych przez danego przewoźnika).

 

Obowiązkiem przewoźnika jest przeciwdziałanie sytuacji, w której pasażerowie, wbrew swojej woli nie są wpuszczani na pokład. Przewoźnik powinien podjąć kroki zaradcze. W pierwszej kolejności, powinien wezwać ochotników do rezygnacji z lotu. Ochotnicy w zamian za dobrowolną rezygnację ze swojej rezerwacji otrzymują korzyści ustalone z przewoźnikiem.

Gdy jednak nie znajdzie się dostateczna liczba ochotników, osoby, którym uniemożliwiono wejście na pokład, powinny zostać odpowiednio potraktowane. W szczególności, mają prawo liczyć na:

  1. Odszkodowanie
  2. Zwrot należności lub zmianę planu podróży
  3. Opiekę ze strony przewoźnika

1. Pasażerowie zgodnie z art. 7 rozporządzenia otrzymują odszkodowanie (tzw. odszkodowanie zryczałtowane) w wysokości podanej w trzech pułapach, mianowicie:

– 250 Euro dla wszystkich lotów o długości do 1 500 km

– 400 Euro dla lotów wewnątrzwspólnotowych dłuższych niż 1 500 km i wszystkich innych lotów o długości od 1 500 do 3 000 km

– 600 Euro dla lotów innych niż te określone powyżej

Kwoty te stanowią tzw. zryczałtowane odszkodowanie. Oznacza to, że pasażer nie ma obowiązku wykazywać, czy jego szkoda faktycznie wyniosła np. 600 Euro. Co ważne – powyższa regulacja nie pozbawia pasażera prawa dochodzenia odszkodowania w wyższej wysokości. Szerzej na ten temat w kolejnym wpisie.

2. Rozporządzenie nakłada na przewoźników lotniczych obowiązek zapewnienia pasażerom potrójnego wyboru pomiędzy:

 

– zwrotem ceny biletu

– zmianą planu podróży do miejsca docelowego w najwcześniejszym możli­wym terminie oraz

– zmianą planu podróży w późniejszym terminie dogodnym dla pasażera, w porównywalnych warunkach przewozu (pod warunkiem, że dostępne będą wolne miejsca),

3. Ponadto pasażerom służy prawo do opieki. Termin ten zawiera obowiązek zapewnienia pasażerom przez przewoźnika posiłków i napoi w adekwatnej ilości do czasu oczekiwania, zakwaterowania w hotelu, gdy zachodzi konieczność oczekiwania na kolejny lot przez jedną lub więcej nocy (bądź gdy wiąże się to z nieuchronnym dłuższym pobytem niż ten, który planował pasażer). W ramach prawa do opieki mieszczą się także dwie bezpłatne rozmowy telefoniczne, dwa dalekopisy  i dwie przesyłki faksowe lub mailowe.

 

Autorem artykułu jest p. Karolina Ziółkowska

 

W kolejnych wpisach znajdą Państwo informacje na temat:

– kiedy można mówić o opóźnieniu i odwołaniu lotu w rozumieniu rozporządzenia unijnego?

– jakie uprawnienia przysługują w przypadku opóźnienia i odwołania lotu?

– jak skutecznie i sprawnie uzyskać odszkodowanie?

– kiedy odpowiedzialność przewoźnika może być wyłączona?

– jaką linie obrony stosują przewoźnicy i jak temu przeciwdziałać?

– czy można dochodzić odszkodowania ponad podane w rozporządzeniu stawki?